Cours de linguistique générale- Ferdinand de Saussure

Viết về cha đẻ môn ngôn ngữ học thật sự không dễ dàng. Vì làm sao viết đủ í của ông trong cuốn sách mà không làm khó dễ người đọc không phải chuyên ngành ngôn ngữ học?

Tôi phân vân mãi, rồi cuối cùng chọn giải pháp viết theo kiểu bán chuyên nghiệp, nghĩ gì viết đó.

Trong cuốn “Giáo trình ngôn ngữ học đại cương” – bản dịch tiếng Việt tác phẩm Cours de linguistique générale, do Cao Xuân Hạo- nhà ngôn ngữ học người Việt dịch, thuận lợi là do một người nghiên cứu trong ngành ngôn ngữ, nên sự liên hệ giữa lí thuyết và tiếng Việt rất thú vị.

Đọc tác phẩm này, sau khi gấp lại phải nhớ được 2 sơ đồ của ông Saussure:

Hình: Sơ đồ minh hoạ cho khái niệm [signified] và hình ảnh âm thanh [signifier] của Saussure

Chính ở điểm này,tôi nhận thấy việc dùng tiếng Hán Nôm để dịch một vài thuật ngữ của bác Hạo khiến cho những người đọc hiện nay như tôi khó mà hiểu được nếu không có một từ điển Hán Việt kế bên. Và, ngay cả  có từ điển đi chăng nữa, thì từ đó cũng là một từ ghép không có trong từ điển Hán Việt.

Điều tôi cảm thấy vui nhất là một người nghiên cứu ngôn ngữ dịch một tác phẩm về lĩnh vực của mình, một kiểu đồng môn, thì thật là thú vị, nó khiến cho dịch giả trong quá trình dịch đã áp dụng vào ngay ngôn ngữ của dân tộc mình. Ở đây có 2 ví dụ liên quan đến Việt ngữ, tôi sẽ trích dẫn ra đây.

Về tính võ đoán [mang tính chủ quan, không cơ sở] của ngôn ngữ, ông Hạo đã đưa ra một ví dụ về con mèo của người Việt. Tại sao lại là tên “mèo” mà không phải là tên khác, nếu nó là kí âm của tiếng kêu, thì tại sao lại chọn tiếng mèo, mà không phải meo, ngoao, méo…

[trang 18]

Về cấu trúc câu, ông Hạo dẫn ra một trường hợp người nước ngoài yêu thích tiếng Việt, đã theo dõi người Việt sử dụng ngôn ngữ trong thời gian dài, 50 năm. Người đó là linh mục Léopold Cadière, ông nhận ra rằng người Việt nói theo kiểu “việc gì đến trước nói trước, việc gì đến sau nói sau” . Ví dụ: “Mẹ đi chợ về” “Tôi từ Mĩ sang” “Họ bắt ốc từ ruộng về luộc ăn” chứ không nói “Mẹ về từ chợ” “Tôi sang từ Mĩ” “Họ ăn ốc luộc bằt về từ ruộng” mặc dù các câu sau không sai về ngữ pháp.

Tác phẩm Cours de linguistique générale là tác phẩm duy nhất của Ferdinand de Saussure, và được xuất bản lần đầu sau khi ông chết 3 năm, vào năm 1916. Tác phẩm là tập hợp những bài giảng của ông trong thời gian ông dạy ở trường Đại học Gèneve từ 1906-1911,  đây là tác phẩm được chép lại từ 3 nhà ngôn ngữ học Thuỵ Sĩ, đồng thời là học trò của ông Saussure, Charles Bally, Albert Sechehaye, và Albert Riedlinger. Một tác phẩm đã đưa ngôn ngữ thành một môn khoa học có đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu.

Cũng như những người mở đầu khác, tác phẩm này vẫn còn thiếu sót, chưa tròn vẹn trong lí thuyết đưa ra.

Tôi chỉ hi vọng rằng bài viết đã không gợi quá nhiều nội dung trong tác phẩm.

9.10.2010

Nhu Huynh

Nguồn:

-Saussure, Ferdinand de (1916), Cours de linguistique générale , Paris: Payot.

-Saussure, Ferdinand de (2005), Giáo trình ngôn ngữ học đại cương, bản dịch của Cao Xuân Hạo, TPHCM: nxb Khoa học Xã hội.

3 thoughts on “Cours de linguistique générale- Ferdinand de Saussure

  1. Mình thực sự quý bác vì bác có 1 đam mê cho linguistics, 1 đam mê ít bạn đồng hành trong thời buổi kinh tế TT định hướng XHCN này, hì hì!

    Bác thích Saussure thì bác tìm tài liệu về grammarian Panini người Ấn xem thử, ông này mới đích thị là ông tổ linguistics nè bác, heheh! Saussure chịu ảnh hưởng nhiều từ Panini.

    http://en.wikipedia.org/wiki/P%C4%81%E1%B9%87ini

    Nếu bác biết rồi thì bác từ bi hỉ xả cho mình cái tội cầm đèn chạy trước ô tô nhe!🙂

  2. Nhu Huinh nói:

    cám ơn bác đã giới thiệu, thông tin bác cung cấp rất hữu ích.
    tôi thích nghiên cứu psycholinguistics và nhìn nó trong tiến trình phát triển của tiếng Việt.
    công việc này thầm lặng và cần nhiều quyết tâm quá bác ạ.
    vì khám phá đam mê của mình khi tuổi đời không còn trẻ nữa, còn nặng gánh mưu sinh. cứ phải nuôi trong lòng một nhiệt huyết với đam mê của mình để nó không lụi tàn trong cơm áo gạo tiền.

    cơ mà tôi nghĩ ai cũng thế cả ^^

    cám ơn bác động viên tôi bằng những comment chân thành🙂

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s